हद पार बेहद है, बेहद पार अक्षर,
अक्षर पार अक्षरातीत, जागिये इन घर ॥

Beyond this perishable, timed and limited world exists indestructible, eternal and infinite, abode of Akshar Brahma. Beyond Akshar is Aksharatit, Wake up souls in this home.

Download Meharsagar

Click here to listen to Meharsagar
Listen to meharsagar
सागर आठमा मेहेर का
और सागर जो मेहेर का, सो सोभा अति लेत।
लेहेरें आवे मेहेर सागर, खूबी सुख समेत।।१
हुकम मेहेर के हाथमें, जोस मेहेर के अंग।
इसक आवे मेहेर से, बेसक इलम तिन संग।।२
पूरी मेहेर जित हक की, तित और कहा चाहियत।
हक मेहेर तित होत है, जित असल है निसबत।।३
मेहेर होत अव्वल से, इतहीं होत हुकम।
जलुस साथ सब तिनके, कछू कमी न करत खसम।।४
ए खेल हुआ मेहेर वास्ते, माहें खेलाए सब मेहेर।
जाथें मेहेर जुदी हुई, तब होत सब जेहेर।।५

दोऊ मेहेर देखत खेल में, लोक देखे ऊपर का जहूर।
जाए अन्दर मेहेर कछू नहीं, आखर होत हक से दूर।।६
मेहेर सोई जो बातूनी, जो मेहेर बाहेर और माहिं।
आखर लग तरफ धनी की, कमी कछु ए आवत नाहिं।। ७
मेहेर होत है जिन पर, मेहेर देखत पांचों तत्व।
पिंड ब्रह्मांड सब मेहेर के, मेहेर के बीच बसत।।८
ए दुख रूपी इन जिमीमें, दुख न काहूं देखत।
बात बडी है मेहेर की, जो दुखमें सुख लेवत।।९
सुख में तो सुख दायम, पर स्वाद न आवत ऊपर।
दुख आए सुख आवत, सो मेहेर खोलत नजर।।१०

इन दुख जिमी में बैठके, मेहेरें देखे दुख दूर।
कायम सुख जो हक के, सो मेहेर करत हजूर।।११
मैं देख्या दिल विचार के, इसक हक का जित।
इसक मेहेर से आइया, अव्वल मेहेर है तित।।१२
अपना इलम जिन देत हैं, सो भी मेहेर से बेसक।
मेहेर सब विध ल्यावत, जित हुकम जोस मेहेर हक।।१३
जाको लेत हैं मेहेर में, ताए पेहेले मेहेरें बनावे वजूद।
गुन अंग इंद्री मेहेर की, रूह मेहेर फूकत माहें बूद।।१४
मेहेर सिंघासन बैठक, और मेहेर चंवर सिर छत्र।
सोहोबत सैन्या मेहेर की, दिल चाहे मेहेर बाजंत्र।।१५

बोली बोलावे मेहेर की, और मेहेरै का चलन।
रात दिन दोऊ मेहेर में, होए मेहेरें मिलावा रूहन।।१६
बंदगी जिकर मेहेर की, ए मेहेर हक हुकम।
रूहें बैठी मेहेर छाया मिने, पिएं मेहेर रस इसक इलम।।१७
जित मेहेर तित सब हैं, मेहेर अव्वल लग आखर।
सोहोबत मेहेर देवहीं, कहूं मेहेर सिफत क्यों कर।।१८
एह जो दरिया मेहेर का, बातून जाहेर देखत।
सब सुख देखत तहां, मेहेर जित बसत।।१९
बीच नाबूद दुनीय के, आई मेहेर हक खिलवत।
तिन से सब कायम हुए, मेहेरै की बरकत।।२०

वरनन करूं क्यों मेहेर की, सिफत ना पोहोंचत।
ए मेहेर हक की बातूनी, नजर माहें बसत।।२१
ए मेहेर करत सब जाहेर, सब का मता तोलत।
जो किन कानों ना सुन्या, सो मेहेर मगज खोलत।।२२
वरनन करूं क्यों मेहेरकी, जो वसत हक के दिल।
जाको दिलमें लेत हैं, तहां आवत न्यामत सब मिल।।२३
वरनन करूं क्यों मेहेर की, जो वसत है माहें हक।
जाको निवाजें मेहेर में, ताए देत आप माफक।।२४
बात बडी है मेहेरकी, जित मेहेर तित सब।
निमख ना छोडें नजर से, इन ऊपर कहा कहूं अब।।२५

जहां आप तहां नजर, जहां नजर तहां मेहेर।
मेहेर बिना और जो कछू, सो सब लगे जेहेर।।२६
बात बडी है मेहेर की, मेहेर होए ना बिना अंकूर।
अंकुर सोई हक निसबती, माहें वसत तजल्ला नूर।।२७
ज्यों मेहेर त्यों जोस है, ज्यों जोस त्यों हुकम।
मेहेर रेहेत नूर बल लिएं, तहां हक इसक इलम।।२८
मीठा सुख मेहेर सागर, मेहेर में हक आराम।
मेहेर इसक हक अंग है, मेहेर इसक प्रेम काम।।२९
काम बडे इन मेहेर के, ए मेहेर इन हक।
मेहेर होत जिन ऊपर, ताए देत आप माफक।।३०

मेहेरें खेल बनाइया, वास्ते मेहेर मोमन।
मेहेरें मिलावा हुआ, और मेहेरें फिरस्तन।।३१
मेहेरें रसूल होए आइया, मेहेरें हक लिए फुरमान।
कुंजी ल्याए मेहेर की, करी मेहेरें हक पेहेचान।।३२
दै मेहेरें कुंजी इमाम को, तीनों महंमद सूरत।
मेहेरें दई हिकमत, करी मेहेरें जाहेर हकीकत।।३३
सो फुरमान मेहेरें खोलिया, करी जाहेर मेहेरें आखरत।
मेहेरें समझे मोमन, करी मेहेरें जाहेर खिलवत।।३४
ए मेहेर मोमिनों पर, एही खासल खास उमत।
दई मेहेरें भिस्त सबन को, सो मेहेर मोमिनों बरकत।।३५

मेहेरें खेल देख्या मोमिनों, मेहेरें आए तलें कदम।
मेहेरें क्यामत करके, मेहेरें हंस के मिले खसम।।३६
मेहेर की बातें तो कहूं, जो मेहेर को होवे पार।
मेहेरें हक न्यामत सब मापी, मेहेरें मेहेर को नाहीं सुमार।।३ ७
जो मेहेर ठाढी रहे, तो मेहेर मापी जाए।
मेहेर पल में बढे कोट गुनी, सो क्यों मेहेरें मेहेर मपाए।।३८
मेहेरें दिल अरस किया, दिल मोमिन मेहेर सागर।
हक मेहेर ले बैठे दिल में, देखो मोमिनों मेहेर कादर।।३९
बात बडी है मेहेर की, हक के दिलका प्यार।
सो जाने दिल हक का, या मेहेर जाने मेहेर को सुमार।।४०

जो एक वचन कहूं मेहेर का, ले मेहेर समझियो सोए।
अपार उमर अपार जुबांए, तो मेहेर को हिसाब न होए।।४१
निपट बडा सागर आठमा, ए मेहेर को नीके जान।
जो मेहेर होए तुझ ऊपर, तो मेहेर की होए पेहेचान।।४२
सात सागर वरनन किए, सागर आठमा बिना हिसाब।
ए मेहेर को पार न आवहीं, जो कै कोट करूं किताब।।४३
ए मेहेर मोमिन जानहीं, जिन ऊपर है मेहेर।
ताको हक की मेहेर बिना, और देखें सब जेहेर।।४४
महामत कहे ऐ मोमिनो, ए मेहेर बडा सागर।
सो मेहेर हक कदमों तलें, पीओ अमीरस हक नजर।।४५

સાગર આઠમા મેહેરકા (શ્રીરાજજીકી કૃપાકા આઠવાં સાગર)

ઔર સાગર જો મેહેર કા, સો સોભા અતિ લેત।
લેહેરેં આવે મેહેર સાગર, ખૂબી સુખ સમેત।।૧

શ્રીરાજજીકી કૃપાકા યહ (મેહેર) સાગર અતિશય શોભા સમ્પન્ન હૈ. ઇસમેં અપાર સુખોંકી લેહેરેં નિરન્તર ઉઠા કરતીં હૈં.
(પૂર્વ ર્વિણત સાતોં સાગરોંમેં પ્રત્યેકમેં એક-એક રસકા વર્ણન હૈ પરન્તુ ઇસ મેહેર સાગરમેં પૂર્વ કથિત સભી સાગરોંકે રસકે સાથ-સાથ કૃપાકા વિશેષ રસ સમાહિત હૈ ઇસલિએ યહાઁ પર 'ઔર' કહા હૈ.)

હુકમ મેહેર કે હાથ મેં, જોસ મેહેર કે અંગ।
ઇસક આવે મેહેર સે, બેસક ઇલમ તિન સંગ।।૨

શ્રી રાજજીકા આદેશ ઉનકી કૃપાકે અધીન હૈ, જોશ ભી કૃપાકા અઙ્ગ સ્વરૂપ હૈ. શાશ્વત પ્રેમ એવં જાગૃત બુદ્ધિકા જ્ઞાાન ભી ઉનકી કૃપાસે હી પ્રાપ્ત હોતે હૈં.

પૂરી મેહેર જિત હક કી, તિત ઔર કહા ચાહિયત।
હક મેહેર તિત હોત હૈ, જિત અસલ હૈ નિસબત।।૩

જહાઁ પર શ્રીરાજજીકી અસીમ કૃપા પૂર્ણરૂપસે હોતી હૈ, વહાઁ અન્ય કિસ વસ્તુકી આવશ્યકતા શેષ રહેગી ? કિન્તુ શ્રીરાજજીકી કૃપા ઉન પર હી હોતી હૈ જિનકા મૂલ સમ્બન્ધ શ્રીરાજજીસે હૈ.

મેહેર હોત અવ્વલ સે, ઇતહીં હોત હુકમ।
જલુસ સાથ સબ તિનકે, કછૂ કમી ન કરત ખસમ।।૪

સર્વ પ્રથમ બ્રહ્માત્માઓં પર શ્રીરાજજીકી અસીમ કૃપા હોતી હૈ. તદુપરાન્ત ઉનકા આદેશ ઉનકો પ્રાપ્ત હોતા હૈ ઇસકે સાથ-સાથ જ્ઞાાન એવં આવેશ આદિ ભી પ્રાપ્ત હોતે હૈં. અપની અઙ્ગનાઓંકે લિએ શ્રીરાજજી કિસી ભી પ્રકારકી કમી રહને નહીં દેતે હૈં.

એ ખેલ હુઆ મેહેર વાસ્તે, માહેં ખેલાએ સબ મેહેર।
જાથેં મેહેર જુદી હુઈ, તબ હોત સબ જેહેર।।૫

બ્રહ્માત્માઓં પર અપાર કૃપા કર ઉન્હેં પ્રેમકા મહત્ત્વ સમઝાનેકે લિએ હી ઇસ નશ્વર જગતકી રચના હુઈ હૈ. ઇસીલિએ ઇસ ખેલમેં ભી શ્રીરાજજી ઉનકો કૃપાપૂર્વક ખેલા રહે હૈં. જિસસે શ્રીરાજજીકી કૃપા દૂર હો જાતી હૈ ઉસે યહ સમ્પૂર્ણ ખેલ વિષતુલ્ય લગને લગેગા.

દોઊ મેહેર દેખત ખેલ મેં, લોક દેખે ઊપર કા જહૂર।
જાએ અન્દર મેહેર કછૂ નહીં, આખર હોત હક સે દૂર।।૬

ઇસ જગતકે ખેલમેં શ્રીરાજજીકી કૃપા દો પ્રકાર સે (બાહ્ય તથા આન્તરિક) દેખી જાતી હૈ. જગતકે જીવ ઉનકી બાહ્યકૃપા (ભૌતિક સુખ) કો દેખતે હૈં કિન્તુ જો આન્તરિક કૃપા (આત્મિક સુખ) સે વઞ્ચિત રહ જાતે હૈં વે અન્તતોગત્વા શ્રીરાજજીકે સાન્નિધ્યસે ભી વઞ્ચિત રહ જાએઁગે.

મેહેર સોઈ જો બાતૂની, જો મેહેર બાહેર ઔર માહિં।
આખર લગ તરફ ધનીકી, કમી કછુ એ આવત નાહિં।।૭

વાસ્તવમેં આન્તરિક કૃપા હી વિશેષ માની ગઈ હૈ. જો બાહ્ય (ભૌતિક) એવં આન્તરિક (આત્મિક) દોનોં સુખ પ્રદાન કરતી હૈ. જો અન્તિમ પલ તક શ્રીરાજજીકે પ્રતિ દૃઢ. શ્રદ્ધા રખતા હૈ ઉસે કિસી ભી પ્રકારકી કમી નહીં આતી હૈ.

મેહેર હોત હૈ જિન પર, મેહેર દેખત પાંચોં તત્વ।
પિંડ બ્રહ્માંડ સબ મેહેર કે, મેહેર કે બીચ બસત।।૮

શ્રીરાજજીકી અસીમ કૃપા જિસ પર હોતી હૈ વહ આત્મા પાઁચોં તત્ત્વોંમેં (પૂરે જગતમેં) ઉનકી કૃપાકે હી દર્શન કરતી હૈ. ઉસકે લિએ પિણ્ડ તથા બ્રહ્માણ્ડ ભી કૃપામય હો જાતે હૈં. ઐસી આત્મા સર્વદા સ્વયંકો કૃપાકે અન્તર્ગત પાતી હૈ.

એ દુખ રૂપી ઇન જિમીમેં, દુખ ન કાહૂં દેખત।
બાત બડી હૈ મેહેર કી, જો દુખમેં સુખ લેવત।।૯

જિસ પર શ્રીરાજજીકી કૃપા હોતી હૈ વહ આત્મા ઇસ દુઃખમય જગતમેં ભી દુઃખકા નહીં અપિતુ સુખકા હી અનુભવ કરતી હૈ. યહી તો શ્રીરાજજીકી કૃપાકી વિશેષતા હૈ.

સુખ મેં તો સુખ દાયમ, પર સ્વાદ ન આવત ઊપર।
દુખ આએ સુખ આવત, સો મેહેર ખોલત નજર।।૧૦

પરમધામમેં સર્વદા સુખ હી સુખ હંૈ. ઇસલિએ વહાઁ પર બ્રહ્માત્માઓંકો સુખકે સ્વાદકા અનુભવ નહીં હુઆ. વસ્તુતઃ દુઃખ પ્રાપ્ત હોને પર હી તો સુખકા સ્વાદ પ્રાપ્ત હો સકતા હૈ. (ઇસલિએ બ્રહ્માત્માઓંકો દુઃખમય જગતમેં ભેજા ગયા). અબ શ્રીરાજજીકી કૃપાસે હી ઉનકી આત્મદૃષ્ટિ ખુલ રહી હૈ.

ઇન દુખ જિમી મેં બૈઠકે, મેહેરેં દેખે દુખ દૂર।
કાયમ સુખ જો હક કે, સો મેહેર કરત હજૂર।।૧૧

ઇસ દુઃખમય જગતમેં રહતે હુએ ભી શ્રીરાજજીકી કૃપાસે સ્વયંકો દુઃખસે દૂર દેખ સકતે હૈં. શ્રીરાજજીકી કૃપાસે હી સર્વદા ઉનકે અખણ્ડ સુખ પ્રાપ્ત હોતે હૈં.

મૈં દેખ્યા દિલ વિચાર કે, ઇસક હક કા જિત।
ઇસક મેહેર સે આઇયા, અવ્વલ મેહેર હૈ તિત।।૧૨

મૈંને હૃદયપૂર્વક વિચાર કરકે દેખા તો જ્ઞાાત હુઆ કિ જહાઁ ભી ઉનકા પ્રેમ હૈ વહાઁ પર ઉસસે પૂર્વસે હી ઉનકી કૃપા હૈ. ક્યોંકિ ઉનકી કૃપાસે હી પ્રેમકા આવિર્ભાવ હોતા હૈ.

અપના ઇલમ જિન દેત હૈં, સો ભી મેહેર સે બેસક।
મેહેર સબ વિધ લ્યાવત, જિત હુકમ જોસ મેહેર હક।।૧૩

શ્રીરાજજી જિસકો અપના જ્ઞાાન દેતે હૈં ઉસે અપની કૃપાસે સન્દેહ રહિત બના દેતે હૈં. ઉનકી કૃપા સભી ગુણોંકો ખીંચ લેતી હૈ, જિસસે ઉનકા આદેશ તથા જોશ ભી ખીંચે હુએ ચલે આતે હૈં.

જાકો લેત હૈં મેહેર મેં, તાએ પેહેલે મેહેરેં બનાવે વજૂદ।
ગુન અંગ ઇંદ્રી મેહેર કી, રૂહ મેહેર ફૂકત માહેં બૂંદ।।૧૪

શ્રી રાજજી જિસકો અપની કૃપા દૃષ્ટિકે અન્તર્ગત લેના ચાહતે હૈં, વે ઉસકે શરીરકો ભી પહલેસે હી યોગ્ય બના દેતે હૈં. જિસસે ઉસકે ગુણ, અઙ્ગ તથા ઇન્દ્રિયાઁ આદિ સભી કૃપામય હો જાતે હૈં ફિર ઉસ શરીરમેં કૃપાપૂર્વક આત્માકા પ્રવેશ કરવાતે હૈં.

મેહેર સિંઘાસન બૈઠક, ઔર મેહેર ચંવર સિર છત્ર।
સોહોબત સૈન્યા મેહેર કી, દિલ ચાહે મેહેર બાજંત્ર।।૧૫

જિસકે ઊપર શ્રીરાજજીકી અપાર કૃપા હોતી હૈ ઉસકે લિએ ઉનકી કૃપાકી હી બૈઠક, સિંહાસન, ચઁવર, સિરછત્ર, સહચારી સૈન્ય તથા ઇચ્છાનુકૂલ વાદ્યયન્ત્ર આદિ પ્રાપ્ત હોતે હૈં.
(તાત્પર્ય યહ હૈ કિ જિસકો ધનીકી કૃપાકા અનુભવ હુઆ ઉસે ઉસી કૃપામેં સમ્પૂર્ણ ભૌતિક વૈભવકા ભી અનુભવ હો જાતા હૈ. જૈસે ઇન્દ્રાવતીકો હુઆ હૈ.)

બોલી બોલાવે મેહેર કી, ઔર મેહેરૈ કા ચલન।
રાત દિન દોઊ મેહેર મેં, હોએ મેહેરેં મિલાવા રૂહન।।૧૬

જિસ પર ધનીકી અપાર કૃપા હોતી હૈ ઉસકી વાણી તથા વ્યવહારમેં ભી રાત-દિન વહી કૃપા ઝલકતી રહતી હૈ. અન્તતઃ આત્માકો મૂલમિલાવાકા સુખ ભી ઇસી કૃપાસે પ્રાપ્ત હોતા હૈ.

બંદગી જિકર મેહેર કી, એ મેહેર હક હુકમ।
રૂહેં બૈઠી મેહેર છાયા મિને, પિએં મેહેર રસ ઇસક ઇલમ।।૧૭

શ્રીરાજજીકી કૃપા એવં ઉનકે આદેશસે હી બ્રહ્માત્માએઁ પૂજા-અર્ચના તથા વન્દના કરતીં હૈં. ઇસ પ્રકાર બ્રહ્માત્માએઁ કૃપાકી છત્રછાયામેં બૈઠકર પ્રેમ તથા જ્ઞાાનકા રસ આસ્વાદન કરતીં હૈં.

જિત મેહેર તિત સબ હૈં, મેહેર અવ્વલ લગ આખર।
સોહોબત મેહેર દેવહીં, કહૂં મેહેર સિફત ક્યોં કર।।૧૮

જહાઁ પર કૃપા હોતી હૈ, વહીં સબ કુછ હો જાતા હૈ. યહ કૃપા આરમ્ભસે લેકર અન્ત તક બની રહતી હૈ. ઇસી કૃપાકે કારણ સત્ય સઙ્ગત પ્રાપ્ત હોતા હૈ. ઇસ પ્રકાર ઇસ કૃપાકી મહિમાકા વર્ણન કૈસે કરેં ?

એહ જો દરિયા મેહેર કા, બાતૂન જાહેર દેખત।
સબ સુખ દેખત તહાં, મેહેર જિત બસત।।૧૯

ઇસ કૃપાકે સાગરમેં બાહ્ય તથા આન્તરિક (ભૌતિક તથા આધ્યાત્મિક) દોનોં પ્રકારકે સુખ પ્રાપ્ત હૈં. વસ્તુતઃ જહાઁ કૃપા હોતી હૈ વહાઁ સર્વપ્રકારકે સુખ પ્રાપ્ત હોતે હૈં.

બીચ નાબૂદ દુનીય કે, આઈ મેહેર હક ખિલવત।
તિન સે સબ કાયમ હુએ, મેહેરૈ કી બરકત।।૨૦

શ્રી રાજજીકી કૃપાસે હી ઇસ નશ્વર જગતમેં બ્રહ્માત્માએઁ અવતરિત હુઈં હૈં. ઉન્હીંકે દ્વારા જગતકે જીવોંકો અખણ્ડ મુક્તિ સ્થલકા સુખ પ્રાપ્ત હોગા. વસ્તુતઃ યહ સબ શ્રીરાજજીકી કૃપાકા હી પ્રતાપ હૈ.

વરનન કરૂં ક્યોં મેહેર કી, સિફત ના પોહોંચત।
એ મેહેર હકકી બાતૂની, નજર માહેં બસત।।૨૧

શ્રીરાજજીકી કૃપાકા વર્ણન કૈસે કરેં ? ઉસકી પ્રશંસાકે લિએ શબ્દ ભી મૌન રહ જાતે હૈં. ઉનકી યહ આન્તિરક કૃપા ઉનકી હી દૃષ્ટિમેં રહતી હૈ અર્થાત્ જિસ પર ઉનકી કૃપાદૃષ્ટિ હોતી હૈ ઉસે અપાર સુખ પ્રાપ્ત હોતા હૈ.

એ મેહેર કરત સબ જાહેર, સબકા મતા તોલત।
જો કિન કાનોં ના સુન્યા, સો મેહેર મગજ ખોલત।।૨૨

ઇસી કૃપાસે સભી રહસ્ય સ્પષ્ટ હો જાતે હૈં, ઇસીસે સબકે સિદ્ધાન્તોંકા મૂલ્યાઙ્કન હોતા હૈ. જિસ પૂર્ણબ્રહ્મ પરમાત્માકે વિષયમેં આજ તક કિસીને યથાર્થ રૂપસે સુના ભી નહીં થા ઉનકે ગૂઢ. રહસ્યોંકો ભી ઇસી કૃપાને સ્પષ્ટ કર દિયા હૈ.
વરનન કરૂં ક્યોં મેહેરકી, જો બસત હક કે દિલ।

જાકો દિલમેં લેત હૈં, તહાં આવત ન્યામત સબ મિલ।।૨૩
શ્રીરાજજીકે હૃદયમેં સ્થિત ઇસ કૃપાકા વર્ણન કૈસે કરેં ? વે જિસકો હૃદયમેં લે

લેતે હૈં વહાઁ પર સભી સમ્પદાએઁ સ્વતઃ ચલી આતીં હૈં.

વરનન કરૂં ક્યોં મેહેર કી, જો બસત હૈ માહેં હક।
જાકો નિવાજેં મેહેર મેં, તાએ દેત આપ માફક।।૨૪

શ્રીરાજજીકે અન્દર સર્વદા રહનેવાલી ઇસ કૃપાકા વર્ણન હી કૈસે કરેં ? જિસકો વે અપની કૃપાસે વિભૂષિત કર દેતે હૈં ઉસે વે ઉસકી ક્ષમતાકે અનુરૂપ સામર્થ્ય પ્રદાન કરતે હૈં.

બાત બડી હૈ મેહેર કી, જિત મેહેર તિત સબ।
નિમખ ના છોડેં નજર સે, ઇન ઊપર કહા કહૂૂં અબ।।૨૫

ઇસ કૃપાકી બાત હી નિરાલી હૈ. જિસ પર કૃપા દૃષ્ટિ હોતી હો, ઉસે સબ કુછ પ્રાપ્ત હો જાતા હૈ. વે ઉસે પલ માત્રકે લિએ ભી અપની દૃષ્ટિસે દૂર નહીં કરતે. અબ ઇસસે અધિક ક્યા કહૂઁ ?

જહાં આપ તહાં નજર, જહાં નજર તહાં મેહેર।
મેહેર બિના ઔર જો કછૂ, સો સબ લગે જેહેર।।૨૬

જિન બ્રહ્માત્માઓંકે હૃદયમેં શ્રીરાજજી કા વાસ હૈ ઉન્હીં પર ઉનકી દૃષ્ટિ ભી હૈ. જહાઁ પર ઉનકી દૃષ્ટિ હોતી હૈ વહીં પર ઉનકી કૃપા હોતી હૈ. ઇસલિએ બ્રહ્માત્માઓંકો શ્રીરાજજીકી કૃપાકે અતિરિક્ત સબ કુછ વિષતુલ્ય લગતા હૈ.

બાત બડી હૈ મેહેર કી, મેહેર હોએ ના બિના અંકુર।
અંકુર સોઈ હક નિસબતી, માહેં બસત તજલ્લા નૂર।।૨૭

શ્રીરાજજીકી કૃપાકી મહિમા અતિ વિશેષ હૈ કિન્તુ સમ્બન્ધકે બિના વહ પ્રાપ્ત નહીં હોતી હૈ. વસ્તુતઃ બ્રહ્માત્માઓંકા હી સમ્બન્ધ શ્રીરાજજીસે હૈ, વે હી તેજોમય ભૂમિ પરમધામમેં રહતીં હૈં.

જ્યોં મેહેર ત્યોં જોસ હૈ, જ્યોં જોસ ત્યોં હુકમ।
મેહેર રેહેત નૂર બલ લિએં, તહાં હક ઇસક ઇલમ।।૨૮

જૈસે હી શ્રીરાજજીકી કૃપા પ્રાપ્ત હોતી હૈ વૈસે હી ઉનકા જોશ તથા ઉનકી આજ્ઞાા પ્રાપ્ત હોતી હૈ. વસ્તુતઃ યહ કૃપા તેજોમય શક્તિકે સાથ હી રહતી હૈ ઉસકે સાથ શ્રીરાજજીકા પ્રેમ તથા જ્ઞાાન ભી રહતે હૈં.

મીઠા સુખ મેહેર સાગર, મેહેર મેં હક આરામ।
મેહેર ઇસક હક અંગ હૈ, મેહેર ઇસક પ્રેમ કામ।।૨૯

શ્રીરાજજીકી ઇસ કૃપા સાગરમેં મધુર સુખ તથા શાન્તિ હૈ. કૃપા તથા પ્રેમ દોનોં શ્રીરાજજીકે હી અઙ્ગ હૈં. કૃપાકે દ્વારા ધામધનીસે મિલનેકી ઉત્કણ્ઠા ઉત્પન્ન હોતી હૈ.

કામ બડે ઇન મેહેર કે, એ મેહેર ઇન હક।
મેહેર હોત જિન ઊપર, તાએ દેત આપ માફક।।૩૦

ધામધનીકી કૃપાકે કાર્ય અતિ મહાન હૈં જિનકે ઊપર યહ કૃપા હોતી હૈ ઉસે વે અપને અનુરૂપ બના દેતે હૈં.

મેહેરેં ખેલ બનાઇયા, વાસ્તે મેહેર મોમન।
મેહેરેં મિલાવા હુઆ, ઔર મેહેર ફિરસ્તન।।૩૧

શ્રીરાજજીકી કૃપાસે હી બ્રહ્માત્માઓંેકે લિએ ઇસ નશ્વર જગતકી રચના હુઈર્ હૈ એવં ઇસમેં બ્રહ્માત્માઓં તથા ઈશ્વરીસૃષ્ટિકા અવતરણ સુરતાકે રૂપમેં હુઆ હૈ.

મેહેરેં રસૂલ હોએ આઇયા, મેહેરેં હક લિએ ફુરમાન।
કુંજી લ્યાએ મેહેર કી, કરી મેહેરેં હક પેહેચાન।।૩૨

શ્રીરાજજીકી કૃપાસે હી ઉનકા સન્દેશ લેકર રસુલ મુહમ્મદ ઇસ જગતમેં આએ હૈં. સદ્ગુરુ શ્રીદેવચન્દ્રજી મહારાજ ભી ઉન્હીંકી કૃપાસે તારતમ જ્ઞાાનરૂપી કુઞ્જી લેકર આએ ઔર ઉન્હોંને પૂર્ણબ્રહ્મ પરમાત્માકી પહચાન કરવાઈ.
દૈ
મેહેરેં કુંજી ઇમામ કો, તીનોં મહંમદ સૂરત।
મેહેરેં દઈ હિકમત, કરી મેહેરેં જાહેર હકીકત।।૩૩

શ્રીરાજજીકી કૃપાસે હી સદ્ગુરુ (શ્રી દેવચન્દ્રજી) ને મુઝે તારતમ જ્ઞાાનરૂપી કુઞ્જી પ્રદાન કી જિસસે મૈંને રસૂલ મુહમ્મદ દ્વારા ર્નિિદષ્ટ તીનોં સ્વરૂપોંકા રહસ્ય સ્પષ્ટ કિયા. ઇસી કૃપાને મુઝે શક્તિ દી જિસકે કારણ મૈંને પરમધામકી યથાર્થતા સ્પષ્ટ કર દી.

સો ફુરમાન મેહેરેં ખોલિયા, કરી જાહેર મેહેરેં આખરત।
મેહેરે સમઝે મોમન, કરી મેહેરેં જાહેર ખિલવત।।૩૪

શ્રીરાજજીકી કૃપાને હી કુરાનકે ગૂઢ. રહસ્ય સ્પષ્ટ કિએ એવં આત્મજાગૃતિકા (અન્તિમ) દિન ભી પ્રકટ કર દિયા. ઇસી કૃપાકે દ્વારા બ્રહ્માત્માઓંને યહ રહસ્ય સમઝા ઔર મૂલમિલાવેકે પ્રેમ સમ્વાદકે ગૂઢ. રહસ્ય ભી સ્પષ્ટ કર દિએ.

એ મેહેર મોમિનોં પર, એહી ખાસલ ખાસ ઉમત।
દઈ મેહેરેં ભિસ્ત સબન કો, સો મેહેર મોમિનોં બરકત।।૩૫

વસ્તુતઃ બ્રહ્માત્માઓં પર હી યહ કૃપા હુઈ હૈ ક્યોંકિ યે હી સર્વશ્રેષ્ઠ સમુદાય (ખાસલખાસ ઉમત) હૈં. ઇસી કૃપાકે પ્રતાપસે ઉન્હોંને જગતકે જીવોંકો મુક્તિસ્થલકા સુખ પ્રદાન કિયા હૈ.

મેહેરેં ખેલ દેખ્યા મોમિનોં, મેહેરેં આએ તલેં કદમ।
મેહેરેં ક્યામત કરકે, મેહેરેં હંસકે મિલે ખસમ।।૩૬

શ્રીરાજજીકી કૃપાસે હી બ્રહ્માત્માઓંને યહ ખેલ દેખા હૈ ઔર વે ઇસ ખેલમેં ભી શ્રીરાજજીકે ચરણોંમેં આ ગઇંર્ હૈં. અબ ઇસી કૃપાકે દ્વારા જાગૃત હોકર વે હઁસતી હુઈ અપને ધનીસે મિલેંગી.

મેહેર કી બાતેં તો કહૂં, જો મેહેર કો હોવે પાર।
મેહેરેં હક ન્યામત સબ માપી, મેહેરેં મેહેર કો નાહીં સુમાર।।૩૭

યદિ કૃપાકા કોઈ પારાવાર હોતા તો મૈં ઉસકી ચર્ચા અવશ્ય કરતા. ઇસ કૃપાને સભી સમ્પદાઓંકા નિરૂપણ કિયા (માપા) કિન્તુ યહ સ્વયં અપના નિરૂપણ નહીં કર સકતા હૈ.

જો મેહેર ઠાઢી રહે, તો મેહેર માપી જાએ।
મેહેર પલમેં બઢે કોટ ગુની, સો ક્યોં મેહેરેં મેહેર મપાએ।।૩૮

યદિ યહ કૃપા સ્થિર હોતી તો ઇસે માપા જા સકતા કિન્તુ યહ તો પલમાત્રમેં કરોડ.ોં ગુણા બઢ. જાતી હૈ. ઇસલિએ ઇસે કૈસે માપા જાએ ?

મેહેરેં દિલ અરસ કિયા, દિલ મોમિન મેહેર સાગર।
હક મેહેર લે બૈઠે દિલમેં, દેખો મોમિનોં મેહેર કાદર।।૩૯

શ્રીરાજજીકી કૃપાને હી બ્રહ્માત્માઓંકે હૃદયકો પરમધામ બનાયા હૈ. અબઉનકે હૃદયમેં કૃપાકા અથાહ સાગર ઉમડ.ને લગા. હે બ્રહ્માત્માઓ દેખો ! તુમ્હારે હૃદયમેં શ્રીરાજજી કૃપાપૂર્વક વિરાજમાન હો ગએ હૈં. યહ ઉનકી મહતી કૃપાકા પરિણામ હૈ.

બાત બડી હૈ મેહેર કી, હક કે દિલ કા પ્યાર।
સો જાને દિલ હક કા, યા મેહેર જાને મેહેર કો સુમાર।।૪૦

શ્રીરાજજીકી યહ કૃપા અતિ શ્રેષ્ઠ હૈ. યહ તો ઉનકે હૃદયકા પ્રેમ સ્વરૂપ હૈ. ઇસકે મહત્ત્વકો યા ઉનકા હૃદય જાનતા હૈ યા ઉનકી યહ કૃપા હી જાનતી હૈ.

જો એક વચન કહૂં મેહેર કા, લે મેહેર સમઝિયો સોએ।
અપાર ઉમર અપાર જુબાંએ, તો મેહેર કો હિસાબ ન હોએ।।૪૧

શ્રીરાજજીકી કૃપાકા એક ભી શબ્દ મુઝસે કહા જા રહા હૈ તો ઉસે તુમ ઉસી કૃપાકે દ્વારા સમઝનેકા પ્રયત્ન કરો. અન્યથા અપાર સમય તક અસંખ્ય જિહ્વાસે ઇસકા વર્ણન કરને લગેં તો ભી ઇસકા નિરૂપણ નહીં હો સકતા.

નિપટ બડા સાગર આઠમા, એ મેહેર કો નીકે જાન।
જો મેહેર હોએ તુઝ ઊપર, તો મેહેરકી હોએ પેહેચાન।।૪૨

શ્રીરાજજીકી કૃપાકા યહ આઠવાઁ સાગર વસ્તુતઃ અતિ વિશાલ હૈ. હે આત્મા! તુઝ પર શ્રીરાજજીકી અસીમ કૃપા હુઈ હૈ જિસસે તુઝે ઇસકી પહચાન હો ગઈ.

સાત સાગર વરનન કિએ, સાગર આઠમા બિના હિસાબ।
એ મેહેર કો પાર ન આવહીં, જો કૈ કોટ કરૂં કિતાબ।।૪૩

સાતોં સાગરોંકા વર્ણન હો ગયા કિન્તુ ઇસ કૃપા સાગરકા કોઈ પારાવાર નહીં હૈ. ઇસકા વર્ણન કરતે હુએ યદિ કરોડ.ોં ગ્રન્થોંકી રચના ભી કરને લગેં તથાપિ ઇસકા કોઈ પાર પાયા નહીં જા સકેગા.

એ મેહેર મોમિન જાનહીં, જિન ઊપર હૈ મેહેર।
તાકો હક કી મેહેર બિના, ઔર દેખેં સબ જેહેર।।૪૪

ઇસ કૃપા સાગરકો તો બ્રહ્માત્માએઁ હી જાન સકતીં હૈં જિન પર યહ કૃપા હુઈ હૈ. ઇસલિએ બ્રહ્માત્માઓંકો શ્રીરાજજીકી કૃપાકે અતિરિક્ત અન્ય સબ કુછ વિષતુલ્ય લગને લગતા હૈ.

મહામત કહે ઐ મોમિનો, એ મેહેર બડા સાગર।
સો મેહેર હક કદમોં તલંે, પીઓ અમીરસ હક નજર।।૪૫

મહામતિ કહતે હૈં, હે બ્રહ્માત્માઓ ! શ્રીરાજજીકી કૃપાકા યહ સાગર અતિ મહાન હૈ. અબ ઇસી કૃપાકે દ્વારા શ્રીરાજજીકે ચરણોંમેં જાગૃત હોકર ઉનકી દૃષ્ટિકે અમૃત રસકા પાન કરો.
પ્રકરણ ૧૫
શ્રી સાગર

Image: